โจทย์ความเร็ว ระยะทาง เวลา ก.พ. สูตรเดียวใช้ได้ 6 แบบ

โจทย์ความเร็ว ระยะทาง เวลา ก.พ. สูตร ระยะทาง = ความเร็ว × เวลา แปลงหน่วย ความเร็วเฉลี่ย สวนทาง ไล่ตาม รถไฟผ่านสะพาน พร้อมตัวอย่างและข้อสอบฟรี 10 ข้อ
โจทย์ความเร็ว ระยะทาง เวลา ก.พ. เป็นโจทย์ปัญหาคณิตที่หลายคนกลัว เพราะมีหลายแบบ ทั้งรถสวนกัน รถไล่ตามกัน รถไฟผ่านสะพาน และความเร็วเฉลี่ยไปกลับ ความจริงทุกแบบใช้สูตรเดียวกัน ต่างกันแค่ว่าระยะทางหรือความเร็วตัวไหนต้องบวกหรือลบ บทความนี้สรุปสูตร วิธีแปลงหน่วย 6 แบบที่เจอบ่อยพร้อมตัวอย่างคิดทีละบรรทัด และข้อสอบฟรี 10 ข้อพร้อมเฉลย
สูตรเดียวที่ต้องจำ
ระยะทาง = ความเร็ว × เวลา
จากสูตรนี้ได้อีกสองแบบ
- ความเร็ว = ระยะทาง ÷ เวลา
- เวลา = ระยะทาง ÷ ความเร็ว
ก่อนคิดทุกครั้ง ให้เช็กว่าหน่วยตรงกันหรือยัง ถ้าความเร็วเป็นกิโลเมตรต่อชั่วโมง เวลาต้องเป็นชั่วโมง และระยะทางต้องเป็นกิโลเมตร
แปลงหน่วยให้เร็ว
| จาก | เป็น | วิธีคิด |
|---|---|---|
| กิโลเมตรต่อชั่วโมง | เมตรต่อวินาที | คูณ 5 แล้วหาร 18 |
| เมตรต่อวินาที | กิโลเมตรต่อชั่วโมง | คูณ 18 แล้วหาร 5 |
| นาที | ชั่วโมง | หาร 60 เช่น 30 นาที = 0.5 ชั่วโมง และ 12 นาที = 0.2 ชั่วโมง |
เช่น 72 กิโลเมตรต่อชั่วโมง = 72 × 5 ÷ 18 = 20 เมตรต่อวินาที
6 แบบที่เจอบ่อย
ตัวอย่างทุกข้อในบทความนี้แต่งขึ้นเพื่อฝึกคำนวณ
แบบที่ 1: หาระยะทาง ความเร็ว หรือเวลาตรง ๆ
รถวิ่งด้วยความเร็ว 80 กิโลเมตรต่อชั่วโมง เป็นเวลา 1 ชั่วโมง 30 นาที ได้ระยะทางเท่าไร
- แปลงเวลา 1 ชั่วโมง 30 นาที = 1.5 ชั่วโมง
- ระยะทาง = 80 × 1.5 = 120 กิโลเมตร
แบบที่ 2: ความเร็วเฉลี่ย
ความเร็วเฉลี่ยคือ ระยะทางรวม ÷ เวลารวม ไม่ใช่การเอาความเร็วมาบวกแล้วหารสอง
ขับรถไปต่างจังหวัด 120 กิโลเมตร ด้วยความเร็ว 60 กิโลเมตรต่อชั่วโมง และขับกลับทางเดิมด้วยความเร็ว 40 กิโลเมตรต่อชั่วโมง
- ขาไปใช้เวลา 120 ÷ 60 = 2 ชั่วโมง
- ขากลับใช้เวลา 120 ÷ 40 = 3 ชั่วโมง
- ความเร็วเฉลี่ย = 240 ÷ 5 = 48 กิโลเมตรต่อชั่วโมง ไม่ใช่ 50
ทางลัดเมื่อระยะไปกับกลับเท่ากัน ความเร็วเฉลี่ย = 2 × ความเร็วขาไป × ความเร็วขากลับ ÷ (ความเร็วขาไป + ความเร็วขากลับ) = 2 × 60 × 40 ÷ 100 = 48
แบบที่ 3: สวนทางกัน ให้บวกความเร็ว
สองคนอยู่ห่างกัน 300 กิโลเมตร ขับรถเข้าหากันพร้อมกัน คนหนึ่ง 70 อีกคน 80 กิโลเมตรต่อชั่วโมง
- ระยะห่างลดลงชั่วโมงละ 70 + 80 = 150 กิโลเมตร
- เวลาที่พบกัน = 300 ÷ 150 = 2 ชั่วโมง
แบบที่ 4: ไล่ตาม ให้ลบความเร็ว
รถคันแรกออกก่อน 1 ชั่วโมงด้วยความเร็ว 60 กิโลเมตรต่อชั่วโมง รถคันที่สองออกตามไปทางเดียวกันด้วยความเร็ว 90 กิโลเมตรต่อชั่วโมง
- ตอนรถคันที่สองออก รถคันแรกนำอยู่ 60 × 1 = 60 กิโลเมตร
- ระยะห่างลดลงชั่วโมงละ 90 - 60 = 30 กิโลเมตร
- ไล่ทันใน 60 ÷ 30 = 2 ชั่วโมง หลังรถคันที่สองออก
แบบที่ 5: รถไฟผ่านสะพานหรือเสา
รถไฟต้องวิ่งให้พ้นทั้งขบวน ระยะทางจึงเป็น ความยาวรถไฟ + ความยาวสะพาน ถ้าผ่านเสาไฟหรือคนยืนอยู่กับที่ ระยะทางคือความยาวรถไฟอย่างเดียว
รถไฟยาว 120 เมตร วิ่ง 54 กิโลเมตรต่อชั่วโมง ผ่านสะพานยาว 180 เมตร ใช้เวลาเท่าไร
- แปลงความเร็ว 54 × 5 ÷ 18 = 15 เมตรต่อวินาที
- ระยะทาง = 120 + 180 = 300 เมตร
- เวลา = 300 ÷ 15 = 20 วินาที
แบบที่ 6: เรือตามน้ำและทวนน้ำ
- ล่องตามน้ำ ความเร็ว = ความเร็วเรือ + ความเร็วกระแสน้ำ
- ทวนน้ำ ความเร็ว = ความเร็วเรือ - ความเร็วกระแสน้ำ
เรือแล่นในน้ำนิ่งได้ 10 กิโลเมตรต่อชั่วโมง กระแสน้ำไหล 2 กิโลเมตรต่อชั่วโมง ทวนน้ำเป็นระยะ 24 กิโลเมตร ใช้เวลา 24 ÷ (10 - 2) = 3 ชั่วโมง
ตารางสรุปสูตร
| สถานการณ์ | ใช้อะไร |
|---|---|
| ความเร็วเฉลี่ย | ระยะทางรวม ÷ เวลารวม |
| สวนทางกัน | บวกความเร็วทั้งสอง |
| ไล่ตามกัน | ลบความเร็ว (เร็ว - ช้า) |
| รถไฟผ่านสะพาน | ความยาวรถไฟ + ความยาวสะพาน |
| รถไฟผ่านเสาไฟ | ความยาวรถไฟอย่างเดียว |
| ตามน้ำ / ทวนน้ำ | ความเร็วเรือ บวก / ลบ กระแสน้ำ |
จุดที่คนพลาดบ่อย
- ไม่แปลงหน่วย ใช้ความเร็วกิโลเมตรต่อชั่วโมงกับเวลาเป็นนาทีหรือระยะทางเป็นเมตรโดยตรง
- แปลงนาทีผิด 1 ชั่วโมง 20 นาที ไม่ใช่ 1.2 ชั่วโมง แต่เป็น 1 ชั่วโมงกับ 20 ÷ 60 หรือประมาณ 1.33 ชั่วโมง
- หาความเร็วเฉลี่ยด้วยการหารสอง ใช้ได้เฉพาะเมื่อใช้เวลาเท่ากันในแต่ละช่วงเท่านั้น
- ลืมความยาวรถไฟ เวลาผ่านสะพานหรืออุโมงค์ ต้องบวกความยาวขบวนด้วย
- ไล่ตามแต่ลืมระยะนำ ต้องคิดว่าคันแรกออกไปไกลแค่ไหนแล้วก่อนคันที่สองเริ่มวิ่ง
เทคนิคทำข้อสอบให้ทันเวลา
- เขียนสิ่งที่โจทย์ให้เป็นตัวเลขพร้อมหน่วย แล้ววงสิ่งที่ถาม
- ถามตัวเองว่าเป็นแบบไหนใน 6 แบบ สวนทาง ไล่ตาม หรือรถไฟ
- ถ้าตัวเลือกห่างกันมาก ประมาณค่าก่อนแล้วตัดตัวเลือกที่เป็นไปไม่ได้
- นำคำตอบที่ได้แทนกลับในโจทย์ ถ้าใช้เวลาไม่กี่วินาทีจะช่วยกันพลาดได้มาก
คำถามที่พบบ่อย
โจทย์ความเร็ว ระยะทาง เวลา ก.พ. ต้องจำสูตรกี่สูตร
จำสูตรหลักสูตรเดียวคือ ระยะทาง = ความเร็ว × เวลา ที่เหลือเป็นการปรับว่าความเร็วหรือระยะทางต้องบวกหรือลบ ตามตารางสรุปข้างบน
แปลงกิโลเมตรต่อชั่วโมงเป็นเมตรต่อวินาทีอย่างไร
คูณ 5 แล้วหาร 18 เช่น 36 กิโลเมตรต่อชั่วโมง = 10 เมตรต่อวินาที ถ้าจะแปลงกลับให้คูณ 18 แล้วหาร 5
ทำไมความเร็วเฉลี่ยไปกลับไม่เท่ากับค่ากลางของสองความเร็ว
เพราะขาที่ช้ากว่าใช้เวลานานกว่า จึงมีน้ำหนักมากกว่าในเวลารวม ความเร็วเฉลี่ยต้องคิดจากระยะทางรวมหารด้วยเวลารวมเสมอ
ไม่ถนัดคณิตควรฝึกโจทย์แนวนี้อย่างไร
เริ่มจากแบบที่ 1 ให้คล่องก่อน แล้วค่อยฝึกทีละแบบ เขียนหน่วยกำกับตัวเลขทุกครั้ง และฝึกโจทย์ร้อยละควบคู่ใน โจทย์ร้อยละ ก.พ. ถ้าคล่องแล้ว ต่อด้วย โจทย์งานและเวลา ก.พ. ซึ่งใช้หลักอัตรา × เวลา เหมือนกัน
ลองทำแบบทดสอบฟรี
อ่านจบแล้ว ลองฝึกกับ ข้อสอบความเร็ว ระยะทาง เวลา ก.พ. 10 ข้อ พร้อมเฉลย ฟรี ทุกข้อมีวิธีคิดให้ดู ถ้าอยากฝึกโจทย์คณิตแบบอื่น ลอง โจทย์คณิต ก.พ. ชุดที่ 2 หรือกลับไปที่ หน้ารวมสอบราชการ
แหล่งอ้างอิง
- ประกาศรับสมัครสอบภาค ก ของสำนักงาน ก.พ. (ocsc.go.th) เป็นที่มาของจำนวนข้อ เกณฑ์ผ่าน และวันสอบของแต่ละรอบ
- สรุปรูปแบบสอบ ก.พ. ภาค ก ที่ทีม SheetLab ตรวจกับประกาศทางการ
- ตัวเลขในโจทย์ตัวอย่างของบทความนี้ทีม SheetLab แต่งขึ้นเพื่อฝึกคำนวณ ไม่ใช่ข้อมูลจริง