เงื่อนไขสัญลักษณ์ ก.พ. วิธีเชื่อมเงื่อนไขและสรุปผล

เงื่อนไขสัญลักษณ์ ก.พ. อ่าน >, <, =, ≥, ≤ ให้ถูก เชื่อมเงื่อนไขเป็นเส้นเดียว แยกถูก ผิด สรุปไม่ได้ พร้อมเงื่อนไขภาษาและตัวอย่างวิธีคิดทีละขั้น
ข้อสอบเงื่อนไขสัญลักษณ์ดูสั้นและง่าย แต่คนจำนวนมากเสียคะแนนเพราะรีบ อ่านเครื่องหมายสลับข้าง หรือแยกไม่ออกว่าข้อสรุปนี้ผิด หรือแค่สรุปไม่ได้ บทความนี้สรุปวิธีอ่านเงื่อนไขสัญลักษณ์ ก.พ. วิธีเชื่อมเงื่อนไขหลายตัวให้เป็นเส้นเดียว และวิธีแปลงเงื่อนไขภาษาเป็นสัญลักษณ์ พร้อมตัวอย่างที่แสดงวิธีคิดทีละขั้น
เงื่อนไขสัญลักษณ์คืออะไร
โจทย์จะให้ความสัมพันธ์ของตัวอักษรหลายตัวมาเป็นชุด เช่น A > B, B = C, C ≥ D แล้วให้ตัดสินข้อสรุปว่า ถูก ผิด หรือสรุปไม่ได้ สิ่งที่ข้อสอบวัดคือการคิดอย่างเป็นระบบ ไม่ใช่การคิดเลข
ความหมายของเครื่องหมาย:
- A > B คือ A มากกว่า B
- A < B คือ A น้อยกว่า B
- A = B คือ A เท่ากับ B
- A ≥ B คือ A มากกว่าหรือเท่ากับ B (ไม่น้อยกว่า)
- A ≤ B คือ A น้อยกว่าหรือเท่ากับ B (ไม่เกิน)
ความหมายของคำตอบสามแบบ:
- ถูก คือ เงื่อนไขบังคับให้ข้อสรุปเป็นจริงแน่นอน
- ผิด คือ เงื่อนไขบังคับให้ข้อสรุปเป็นไปไม่ได้
- สรุปไม่ได้ คือ ข้อสรุปอาจจริงหรือไม่จริงก็ได้ ข้อมูลไม่พอ
หลักเชื่อมเงื่อนไขให้เป็นเส้นเดียว
หัวใจของเรื่องนี้คือ เขียนทุกเงื่อนไขให้หันไปทางเดียวกัน แล้วต่อกันเป็นเส้นยาวเส้นเดียว ถ้าเงื่อนไขไหนหันกลับด้าน ให้กลับทั้งตัวอักษรและเครื่องหมาย เช่น B < A เขียนใหม่เป็น A > B
เมื่อเชื่อมเครื่องหมายสองตัว ให้ใช้ตารางนี้:
| เงื่อนไขแรก | เงื่อนไขถัดไป | ความสัมพันธ์ A กับ C |
|---|---|---|
| A > B | B > C | A > C |
| A > B | B = C | A > C |
| A > B | B ≥ C | A > C |
| A ≥ B | B ≥ C | A ≥ C |
| A ≥ B | B = C | A ≥ C |
| A = B | B = C | A = C |
| A > B | B < C | สรุปไม่ได้ |
| A ≥ B | B ≤ C | สรุปไม่ได้ |
จำง่าย ๆ ดังนี้
- ถ้าทุกตัวหันทางเดียวกัน และมี > อยู่อย่างน้อยหนึ่งตัว ผลคือ >
- ถ้าทุกตัวหันทางเดียวกัน แต่มีแค่ ≥ กับ = ผลคือ ≥
- ถ้ามีแต่ = ผลคือ =
- ถ้ามีเครื่องหมายสวนทางกันระหว่างสองตัวที่ต้องการเทียบ ผลคือ สรุปไม่ได้
ตัวอย่างเงื่อนไขสัญลักษณ์พร้อมวิธีคิด
ตัวอย่างที่ 1
เงื่อนไข: A > B, B = C, C ≥ D
ข้อสรุปที่ 1: A > D
ข้อสรุปที่ 2: B < D
- เงื่อนไขหันทางเดียวกันอยู่แล้ว ต่อเป็นเส้นได้ A > B = C ≥ D
- A ไป D มี > อยู่หนึ่งตัว ผลคือ A > D ข้อสรุปที่ 1 ถูก
- B ไป D ผ่าน = และ ≥ ผลคือ B ≥ D แปลว่า B น้อยกว่า D ไม่ได้ ข้อสรุปที่ 2 ผิด
ตัวอย่างที่ 2
เงื่อนไข: P ≥ Q, Q > R, S > R
ข้อสรุปที่ 1: P > R
ข้อสรุปที่ 2: S > P
- ต่อเส้นได้ P ≥ Q > R และอีกเส้นคือ S > R
- P ไป R มี > อยู่ ผลคือ P > R ข้อสรุปที่ 1 ถูก
- S กับ P ต่างก็มากกว่า R แต่ไม่มีเงื่อนไขเทียบกันโดยตรง ข้อสรุปที่ 2 สรุปไม่ได้
ตัวอย่างที่ 3 (ต้องกลับด้านก่อน)
เงื่อนไข: X ≤ Y, Y < Z, Z = W
ข้อสรุปที่ 1: X < W
ข้อสรุปที่ 2: Y = W
- กลับด้านให้เป็นทางเดียวกัน: W = Z > Y ≥ X
- W ไป X มี > อยู่ ผลคือ W > X หรือ X < W ข้อสรุปที่ 1 ถูก
- W ไป Y ผ่าน = และ > ผลคือ W > Y จึงเท่ากันไม่ได้ ข้อสรุปที่ 2 ผิด
เงื่อนไขทางภาษา: วาดเส้นเรียงลำดับ
เงื่อนไขทางภาษาใช้หลักเดียวกัน ต่างกันแค่โจทย์เป็นประโยค เช่น สูงกว่า ถูกกว่า อายุมากกว่า ให้เลือกทิศของเส้นก่อน เช่น ซ้ายคือแพง ขวาคือถูก แล้วแปลงทุกประโยคให้ใช้ทิศเดียวกัน
คำที่ต้องแปลงให้แม่น:
- "ไม่น้อยกว่า" คือ ≥ ไม่ใช่ >
- "ไม่เกิน" หรือ "ไม่มากกว่า" คือ ≤
- "เท่ากับ" หรือ "เท่ากัน" คือ =
- "เตี้ยกว่า" "ถูกกว่า" "ช้ากว่า" คือฝั่งน้อย ต้องกลับด้านถ้าเส้นของเราเรียงจากมากไปน้อย
ตัวอย่างที่ 4
เงื่อนไข: ส้มแพงกว่ามะม่วง มะม่วงราคาเท่ากับกล้วย ฝรั่งถูกกว่ากล้วย
ข้อสรุปที่ 1: ส้มแพงกว่าฝรั่ง
ข้อสรุปที่ 2: มะม่วงถูกกว่าฝรั่ง
- เลือกเส้นจากแพงไปถูก: ส้ม > มะม่วง
- มะม่วง = กล้วย
- ฝรั่งถูกกว่ากล้วย กลับด้านเป็น กล้วย > ฝรั่ง
- ต่อเส้น: ส้ม > มะม่วง = กล้วย > ฝรั่ง
- ส้มอยู่ซ้ายของฝรั่งและมี > ข้อสรุปที่ 1 ถูก
- มะม่วง > ฝรั่ง แปลว่ามะม่วงแพงกว่า ข้อสรุปที่ 2 ผิด
ถ้าโจทย์ใช้คำว่า ทุก บาง ไม่มี แทนการเทียบมากกว่าน้อยกว่า เป็นอีกแนวหนึ่ง อ่านวิธีวาดวงกลมได้ที่ ตรรกศาสตร์ ก.พ.
จุดที่คนพลาดบ่อย
- ตอบผิดแทนสรุปไม่ได้ ถ้าข้อมูลไม่พอ คำตอบคือสรุปไม่ได้ ข้อสรุปจะผิดก็ต่อเมื่อเงื่อนไขขัดกับข้อสรุปตรง ๆ
- เห็น ≥ แล้วสรุปเป็น > ถ้าเส้นมีแค่ ≥ กับ = ความเป็นไปได้ที่จะเท่ากันยังอยู่ ข้อสรุปที่ใช้ > หรือ = จึงสรุปไม่ได้
- เชื่อมข้ามเครื่องหมายสวนทาง เช่น A > B และ C > B ไม่ได้บอกว่า A กับ C ใครมากกว่า
- กลับด้านไม่ครบ เวลากลับ B < A ต้องสลับทั้งตัวอักษรและเครื่องหมาย ไม่ใช่สลับอย่างเดียว
วิธีทำข้อสอบให้ทันเวลา 3 ขั้น
- อ่านข้อสรุปก่อน ดูว่าต้องเทียบตัวไหนกับตัวไหน
- ลากเส้นจากตัวแรกไปตัวที่สองผ่านเงื่อนไข เขียนเฉพาะช่วงที่ต้องใช้
- ดูเครื่องหมายบนเส้น ถ้าสวนทางคือสรุปไม่ได้ ถ้าหันทางเดียวกันให้ใช้ตารางด้านบนตัดสิน
ถ้าอยากฝึกพาร์ตอื่นของวิชาความสามารถในการคิดวิเคราะห์ อ่านต่อได้ที่ อนุกรมตัวเลข ก.พ. และ โจทย์คณิตศาสตร์ ก.พ. หรือดูเนื้อหาทั้งหมดที่ โซนเตรียมสอบราชการ
คำถามที่พบบ่อย
เงื่อนไขสัญลักษณ์ ก.พ. ต้องท่องอะไรบ้าง
ไม่ต้องท่องมาก จำความหมายของ 5 เครื่องหมาย และหลักว่าเส้นที่หันทางเดียวกันและมี > อยู่จะได้ > ที่เหลือใช้การลากเส้นเอา
สรุปไม่ได้ กับ ผิด ต่างกันอย่างไร
ผิด คือ เงื่อนไขบอกชัดว่าข้อสรุปเป็นไปไม่ได้ ส่วนสรุปไม่ได้ คือ ข้อสรุปอาจจริงหรือไม่จริงก็ได้ เพราะข้อมูลไม่พอ
ไม่น้อยกว่า ใช้เครื่องหมายอะไร
ไม่น้อยกว่า คือ ≥ เพราะรวมกรณีเท่ากันด้วย ส่วนไม่เกินหรือไม่มากกว่า คือ ≤
เงื่อนไขภาษาฝึกอย่างไรให้เร็ว
เลือกทิศของเส้นให้ตายตัวทุกครั้ง เช่น ซ้ายมาก ขวาน้อย แล้วแปลงทุกประโยคให้ตรงทิศนั้นก่อนต่อเส้น ฝึกทำบ่อย ๆ จะเร็วขึ้นเอง
ลองทำแบบทดสอบ
อ่านจบแล้ว ลองทำ แบบทดสอบเงื่อนไขสัญลักษณ์ ก.พ. 10 ข้อ พร้อมเฉลย เพื่อเช็กว่าเชื่อมเงื่อนไขได้แม่นแค่ไหน ทุกข้อมีเฉลยพร้อมวิธีคิด